POPÜLER KÜLTÜR GENÇLİĞİMİZİ NEREYE GÖTÜRÜYOR?

KUR'AN VE SÜNNET IŞIĞINDA BİR DEĞERLENDİRME

Her toplumun geleceği gençleridir. Gençlerin inancı, ahlakı, kişiliği ve hayat anlayışı ne kadar sağlam olursa, toplum da o kadar güçlü olur. Bu nedenle tarih boyunca toplumları dönüştürmek isteyenler, önce gençleri etkilemeye çalışmıştır. Eskiden bu etki kitaplar, tiyatrolar ve gazeteler aracılığıyla kurulurken; bugün televizyon, dijital platformlar, sosyal medya ve popüler müzik aracılığıyla gerçekleşmektedir.

Artık gençler sadece yaşadıkları mahalleden değil; dünyanın dört bir yanından gelen içeriklerden etkilenmektedir. Bir şarkı, birkaç saniyelik bir video veya milyonlarca takipçisi olan bir sanatçı, bazen anne-babanın aylarca anlatamadığını birkaç dakika içinde gençlerin zihnine yerleştirebilmektedir.

Bu durum, özellikle Müslüman ailelerin üzerinde düşünmesi gereken önemli bir meseledir.

ROL MODEL MESELESİ

İnsan, yaratılışı gereği örnek alır.

Çocuk anne-babasını...

Genç ise hayran olduğu kişileri...

Kur'an da bunun önemine dikkat çeker.

"Andolsun ki Allah'ın Resûlü'nde sizin için güzel bir örnek vardır."   (Ahzâb 33/21)

Bir insanın kimi örnek aldığı, zamanla nasıl biri olacağını da belirler.

Bugün sosyal medya algoritmaları gençlerin karşısına sürekli aynı kişileri çıkarmaktadır.

Nasıl giyinileceği...

Nasıl konuşulacağı...

Nasıl eğlenileceği...

Nasıl dans edileceği...

Nasıl güzel olunacağı...

Artık çoğu zaman aile değil, ekran öğretmektedir.

POPÜLER KÜLTÜRÜN TEMEL MESAJI

Elbette her müzik, her film veya her sanatçı aynı değildir. Ancak popüler kültürde sıkça öne çıkan bazı ortak temalar vardır:

Sürekli eğlenmek.

Sınırsız özgürlük.

Dış görünüşü merkeze almak.

Tüketimi özendirmek.

Şöhreti başarı ölçüsü hâline getirmek.

Bedeni ilgi çekmenin aracı olarak sunmak.

Bu anlayış, İslam'ın insan tasavvuruyla her zaman örtüşmez.

Kur'an, insanın değerini görünüşünde değil; imanında, takvasında ve güzel ahlakında görür.

"Allah katında en üstün olanınız, takvaca en ileri olanınızdır."  (Hucurât 49/13)

HAYA NEDEN BU KADAR ÖNEMLİDİR?

İslam'ın en önemli ahlak ilkelerinden biri hayadır.

Haya sadece kıyafet değildir.

Bakıştır.

Konuşmadır.

Davranıştır.

Oturup kalkıştır.

Paylaşımdır.

Kendini sunuş biçimidir.

Peygamber Efendimiz (sav) buyurmuştur:

"Haya imandandır." (Buhârî, Îmân, 16; Müslim, Îmân, 57)

Başka bir hadis-i şerifte ise şöyle buyurur:

"Utanmıyorsan dilediğini yap." (Buhârî, Enbiyâ, 54)

Bu hadis, hayanın insanı kötülükten alıkoyan en güçlü iç denetimlerden biri olduğunu gösterir.

GÖZDEN BAŞLAYAN DEĞİŞİM

Kur'an önce kadına değil, erkeğe seslenir.

"Mümin erkeklere söyle; gözlerini haramdan sakınsınlar ve iffetlerini korusunlar..."  (Nûr 24/30)

Ardından mümin kadınlara hitap eder:

"Mümin kadınlara da söyle; gözlerini haramdan sakınsınlar, iffetlerini korusunlar..." (Nûr 24/31)

İslam önce kalbi, sonra gözü, sonra davranışı eğitir.

Çünkü her davranış, önce zihinde başlar.

DİJİTAL DÜNYANIN SESSİZ EĞİTİMİ

Bir genç her gün saatlerce aynı içerikleri izliyorsa, farkında olmadan o içeriklerin değer dünyasını da öğrenebilir.

Psikolojide buna sosyal öğrenme denir. İnsanlar, özellikle hayranlık duydukları kişileri gözlemleyerek bazı davranışları benimseyebilir. Bu, her izleyenin aynı şekilde davranacağı anlamına gelmez; ancak medyanın rol model etkisi üzerine çok sayıda araştırma bulunmaktadır.

Bu yüzden Müslüman bir aile şu soruyu sormalıdır:

"Çocuğumun öğretmeni gerçekten kim?"

Ben miyim?

Yoksa telefonu mu?

ÇÖZÜM YASAKLAMAK DEĞİL, ALTERNATİF ÜRETMEKTİR.

Sadece "İzleme." demek çoğu zaman yeterli değildir.

Genç, boşluğu mutlaka dolduracaktır.

Bu yüzden;

Kaliteli sanat,

Güzel neşid ve ezgiler,

Faydalı belgeseller,

Nitelikli kitaplar,

Spor,

Kur'an halkaları,

Aile sohbetleri,

Güvenilir arkadaş çevresi gençlerin hayatında yer bulmalıdır.

MÜSLÜMAN GENÇ NASIL BİR ÖLÇÜYE SAHİP OLMALIDIR

Kur'an bize şu ölçüyü verir:

"Mümin erkeklere söyle gözlerini sakınsınlar..." (Nûr 24/30)

"Mümin kadınlara söyle gözlerini sakınsınlar..." (Nûr 24/31)

Ve Peygamberimiz (sav) şöyle buyurur:

"Kişi dostunun dini üzeredir. Öyleyse kiminle dostluk kurduğunuza dikkat edin." (Ebû Dâvûd, Edeb, 16; Tirmizî, Zühd, 45)

Bu ilke, günümüzde dijital dünyaya da uygulanabilir. Sürekli takip ettiğimiz kişiler, zamanla düşüncelerimizi ve alışkanlıklarımızı etkileyebilir.

Popüler kültür tek başına ne tamamen iyidir ne de tamamen kötüdür. İçinde faydalı örnekler de bulunabilir, eleştirilmesi gereken yönler de. Müslüman için ölçü, herhangi bir akımın popüler olması değil; Allah'ın rızasına uygun olup olmamasıdır.

Kur'an ve Sünnet, mümine iffet, haya, edep, doğruluk ve takva eksenli bir hayat tavsiye eder. Bu nedenle her içerik, her sanatçı ve her akım bu ölçülerle değerlendirilmelidir.

Asıl mücadele belirli bir müzik grubuyla değil; gençlerin kalbini, zihnini ve değer dünyasını şekillendiren her türlü etki karşısında bilinçli olmaktır. Müslüman ailelerin görevi de yasaklar koymaktan önce, çocuklarına güçlü bir iman, sağlam bir ahlak ve doğru rol modeller sunmaktır.